دو نکته در بارۀ فلسفۀ علم در ایران / Two Points Concerning Philosophy of Science in Iran

ظاهراً سخنرانی من، موسی اکرمی، در خانۀ اندیشمندان علوم انسانی با عنوان «ما و فلسفۀ علم» (https://www.instagram.com/tv/CRRYqmVp80e/?utm_medium=share_sheet)  از سوی خبرگزاری مهر به گونه‌‌ای گزارش شده که در آن لغزشی صورت گرفته و چنین القاء شده که به باور موسی اکرمی آقای دکتر مهدی گلشنی «در تأسیس فلسفۀ علم» در ایران نقشی نداشته‌اند در حالی که من هرگز چنین چیزی نگفته و نخواهم گفت.

چنین خبری موجب واکنش جناب آقای احمد حکیم شده و ایشان یادداشتی نوشته‌اند که در ساعت 8:36 روز 26 تیر ماه 1400 از سوی خبرگزاری مهر منتشر شده است:

https://www.mehrnews.com/news/5259024/%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1

من بر حسب اتفاق از سوی یکی از دوستان از چنین واکنشی مطلع شدم و یادداشتی برای آقای حکیم فرستادم. ایشان از یک سو پیش از دریافت پاسخ من متوجه لغزش خبرگزاری مهر شده و نظر خود را از کانال تگرامی خود خذف کرده بودند، از سوی ذیگر با حسن نیت تمام یادداشت من را برای خبرگزاری مهر فرستادند. خوشبختانه خبرگزاری مهر یادداشت من را در ساعت 11:19 همین روز 26 تیر ماه 1400 منتشر کرده است:

https://www.mehrnews.com/news/5259518/%DA%AF%D9%84%D8%B4%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF

من یادداشتم خطاب به جناب حکیم را، که در کانال تگرامی خود منتشر کردم و سپس خبرگزاری مهر نیز منتشر آن کرده است، در اینجا درج می‌کنم باشد که حقیقت‌جویان را به کار آید:

⏪دو نکته در بارۀ مواضع من پیرامون وضع فلسفۀ علم در ایران پیش و پس از انقلاب
◀️به تازگی متوجه شدم که در بازتاب مباحثی که کسانی چون بنده در زمینۀ مسائل آکادمیک مطرح می‌کنیم ممکن است تحریف و جعل  صورت گیرد!
نازنینی در واکنش به سخن و نظر تحریف شدۀ من واکنشی تند نشان داد. دوست عزیزی آن واکنش را برای من فرستاد و من بی‌درنگ یادداشتی برای آن نازنینی که خدمتشان نرسیده‌ام ارسال کردم. بنا بر نوشتۀ ایشان جعل و تحریف از سوی خبرگزاری مهر بوده است و ایشان بلافاصله پس از اطلاع از تحریف خبرگزاری مهر فرسته‌ها را از کانال خود حذف کرده‌اند.
◀️به هر روی، من آن یادداشت را، با حذف نام آن نازنینی که یادداشت برای ایشان فرستاده شده  در این‌جا و در کانال «تاریخ و فلسفۀ علم» قرار می‌دهم. امیدوارم روشنگر و سودمند باشد و به جلوگیری از جعل و تحریف بیشتر سخنان من و امثال من کمک کند.
⏪«جناب احمد حکیم عزیز سلام.
◀️من موسی اکرمی هستم. دوست نازنینی دو فرسته از یک کانال تلگرامی با نام جالب توجه «هستی‌شناسی مفاهیم بنیادی فیزیک نظری» را برای من فرستاده است که در نخستین فرسته دو نقل قول (متناقض) منتسب به من آمده  است و در دومی برداشت جناب عالی و پرخاش تندتان نسبت به مواضع و موقعیت بنده در فلسفۀ علم کشور و نظر احتمالی‌ام نسبت به آقای دکتر گلشنی آشکار است.
◀️جناب حکیم عزیز
◀️برای اطلاع دقیق جناب عالی عرض می کنم که من هیچگاه نگفته‌ام و نخواهم گفت که آقای دکتر گلشنی در «تأسیس رشتۀ فلسفۀ علم در ایران» نقش نداشته‌اند. چنین سخنی را هیچ کسی که اندکی اطلاع از وضع فلسفۀ علم در آکادمی کشور پس از انقلاب داشته باشد و از روان درستی برخوردار باشد بر زبان نمی‌آورد!
◀️من بارها بر نقش آقای دکتر گلشنی و همچنین آقای دکتر سروش در تأسیس دورۀ کارشناسی ارشد فلسفۀ علم تأکید داشته‌ام. این دو بزرگوار نظر به علاقۀ شخصی به این رشته و موقعیت خاص خود در دستگاه آموزش عالی کشور توانستند این اقدام مبارک را انجام دهند (بنده از کم و کیف میزان سهم هر یک و نقش احتمالی دیگران بی‌اطلاع‌ام).
◀️جناب حکیم عزیز
◀️مهمترین نکته‌های آنچه من در سخنرانی‌ها و نوشته‌های خود در زمینۀ فلسفۀ علم در ایران بیان کرده‌ام دو نکته‌اند و هر چه جز این جعل یا تحریف نظر بنده است:
1) ترویج فلسفۀ علم در ایران در روزگاران پیش از انقلاب ریشه داشته است، و کسانی نقش مهم در آن ایفا کرده‌اند که در روایت بسیاری از دوستان پس از انقلاب نادیده گرفته شده‌اند. هرگز چنین نیست که دشت فرهنگ و فلسفۀ پیش از انقلاب تهی از گل و گیاه فلسفۀ علم بوده باشد. سخنانم نیز مستند بوده‌اند و از کسانی چون محمدعلی فروغی، دکتر تقی ارانی، دکتر یحیی مهدوی، دکتر علی اکبر ترابی، دکتر علی شریعتمداری، دکتر هاشم گلستانی، دکتر اسماعیل خویی، منوچهر بزرگمهر، احمد آرام و چند تن دیگر نام برده‌ام.
2) آقای دکتر گلشنی عزیز علی‌رغم نقش انکارناپذیرشان در تأسیس دورۀ کارشناسی ارشد فلسفۀ علم، دست کم در سال 1383 که بنده و آقای دکتر محمدتقی فعالی خدمت ایشان رسیدیم و موضوع را با ایشان طرح کردیم، مخالف تأسیس دورۀ دکتری این رشته بودند و حاضر به همکاری در نوشتن برنامه و اخذ مجوز نشدند. پس از این که واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی با داشتن برنامۀ مدون قابل دفاع توانست مجوز تأسیس این دوره را از شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از مهر ماه 1386 و برای همیشه اخذ کند، دانشگاه صنعتی شریف با شتابزدگی و عرضۀ یک برنامۀ نامناسب سه-چهار صفحه‌ای غیراستاندارد و نامعتبر برای ترم دوم 1386 مجوز دکتری رشتۀ «فلسفۀ علم و فناوری» را گرفت. در شورای عالی برنامه‌ریزی به من گفته شد فعلاً به طور موقت با یک دوره برگزاری آزمون دکتری این رشته در این دانشگاه موافقت شده است. بعدها برنامۀ دورۀ دکتری «فلسفۀ علم و فناوری» به شکل آبرومندانه‌ای تدوین و تصویب شد.
◀️جناب حکیم عزیز
◀️شما و هر کس دیگری می‌توانید این دو نکته را از قول من در هر جا بیان کنید. هر سخنی که ناقض این دو نکته باشد مصداق دروغ بستن به من خواهد بود که چنین اقدامی از ساحت کسی که دغدغۀ «هستی‌شناسی مفاهیم بنیادی فیزیک نظری» را دارد قطعاً دور است. من مسلم فرض می‌کنم که پذیرش حقیقت برای شما نیز چون خود بنده مهم‌تر از هر گونه رفتار مطابق با مصلحت‌های گوناگون است.
با احترام
موسی اکرمی، شنبه بیست و ششم تیر ماه 1400» [لطفاً اگر مطالب این فرسته را می‌پسندید آن را برای دیگر علاقه‌مندان بفرستید.]